İlaç Fiyatlandırmasında Sabit Döviz Kuru Uygulaması ve Etkileri
Piyasaya sunulacak beşeri tıbbi ürünlerin fiyatları, Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan ve bu alanda düzenleme yapma yetkisi Bakanlığa verilmiş olan 29 Eylül 2017 tarihli Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar (“Karar”) ile Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ (“Tebliğ”) hükümleri uyarınca belirlenmektedir.
Karar, ilgili ürün için bir Avrupa Birliği üyesi ülkede uygulanan en düşük depo satış fiyatının referans alındığı bir referans fiyatlandırma sistemi öngörmektedir. Bu referans fiyat, Türkiye’de uygulanabilecek azami depo satış fiyatı olarak belirlenmekte ve ardından Türk lirasına çevrilmektedir. Ancak döviz kuru dalgalanmalarının etkisini sınırlamak amacıyla, her yıl sabit bir döviz kuru değeri esas alınarak hesaplama yapılması hedeflenmektedir. Bu sistem kapsamında, ilgili AB ülkesinden alınan referans fiyatın dönüştürülmesinde kullanılan döviz kuru bir yıl boyunca sabit kalmakta, ancak genellikle güncel piyasa kurunun önemli ölçüde altında belirlenmektedir.
Karar uyarınca, fiyatlandırmada esas alınacak döviz kuru, bir önceki yılın ortalama avro değerinin %60’ı olarak tespit edilmektedir. Fiyat Değerlendirme Komisyonu, her yılın ilk 45 günü içerisinde toplanarak, bir önceki yılın ortalama avro değerinin %60’ı esas alınmak suretiyle 1 avronun Türk lirası karşılığını ilan etmektedir.
Bu kurala göre ilaç fiyatlandırmasında kullanılan döviz kurunun yıllık olarak güncellenmesi gerekmesine rağmen, belirlenen sabit kur ile güncel döviz kuru arasındaki farkın artması nedeniyle, her yılın ilk 45 günü beklenmeksizin yıl içinde farklı zamanlarda fiyat güncellemelerine gidildiği görülmektedir.
Bu çerçevede, Ekim 2024’te bir fiyat güncellemesi yapılmış; bunu takiben, 19 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Karar değişikliği ile Aralık 2025’te ayrıca ve müstakil bir düzenleme daha hayata geçirilmiştir. Bu değişiklik ile hem depo ve eczane satış fiyatlarına uygulanacak kâr marjı dilimleri hem de ilaç fiyatlandırmasında esas alınan avro kuru yeniden düzenlenmiştir.
Beşeri tıbbi ürünlerin fiyatlandırılmasında kullanılan 1 avronun Türk lirası karşılığı, Aralık 2025 itibarıyla %16,9 oranında artırılarak 25,3346 TL olarak belirlenmiştir. Bu düzenleme kısa vadede düzenleyici bir rahatlama sağlamakla birlikte, temel fiyatlandırma politikasına ilişkin yapısal bir reformdan ziyade, kademeli ve sınırlı bir iyileştirme niteliği taşımaktadır.
Grafik 1 TCMB ve Sağlık Bakanlığı ortalama avro/Türk lirası kurları, TÜRKİYE, 2018-2025
Kaynak: https://www.tcmb.gov.tr/ ve https://www.titck.gov.tr/