Türkiye’de Sosyal Ağ Sağlayıcılarına Getirilen Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulması ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yeni Düzenlemeler
10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”), 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Yönetmelik, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un ek 4. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Türkiye’den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıları ve kullanıcıları kapsayan düzenleme, hesap açılış süreçlerinin yanı sıra mevcut hesaplar ve platform özellikleri bakımından da yükümlülükler getirmektedir.
Yaş Eşikleri Nelerdir?
Yönetmelik ile, hizmet sunumunda 15 ve 18 yaş eşikleri esas alınmıştır. Sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu kullanıcıların hesap açılış taleplerini reddedecektir.
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcılar ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmetten yararlanabilecektir. Yönetmelik’te çocuk, daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişi olarak tanımlandığından, erken erginlik bu korumaların uygulanmasını ortadan kaldırmayacağı düzenlenmektedir. 18 yaşını doldurmuş kullanıcılar çocuklara özgü sınırlamaların dışında kalmakla birlikte, hesap oluşturma aşamasındaki yaş doğrulama yükümlülüğüne tabi olacaktır.
Yaş Eşikleri ve Doğrulaması Nasıl Uygulanacak?
Bu yaş ayrımının uygulanabilmesi için hesap oluşturulurken e-Devlet Kapısı üzerinden üretilen yaş doğrulama belirtecinin kullanılması zorunlu tutulmuştur.
Kullanıcının talebi üzerine Siber Güvenlik Başkanlığı (“Başkanlık”) tarafından sunulan çevrim içi hizmet aracılığıyla oluşturulan belirteç, kullanıcı tarafından ilgili platforma yüklenecektir. Sosyal ağ sağlayıcı, belirtecin Başkanlık tarafından e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulduğunu teyit ederek kullanıcının yaş grubunu belirleyecektir.
Belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığını gösterecek; kullanıcı adı veya kullanıcıyı üçüncü taraflarca belirli ya da belirlenebilir kılan başka bilgi ve verileri içermeyecektir. Sağlayıcılar bu belirteci yaş doğrulama amacı dışında kullanamayacaktır.
Yaş doğrulaması hesap açılışıyla sınırlı kalmayacaktır. Sağlayıcılar, ilk doğrulamanın ardından hizmetin devamı boyunca kendi belirleyecekleri tekli veya katmanlı yaş doğrulama yöntemlerini işletecektir. Hesabın doğrulanan yaş aralığına aykırı kullanıldığına ilişkin makul şüphe bulunması durumunda hesap askıya alınacak ve yeniden kullanılabilmesi için belirteçle doğrulama yapılması gerekecektir. Kullanılan yöntemlerin güvenilir, doğrulanabilir, ayrımcılığa yol açmayacak ve engelli bireyler dahil tüm kullanıcılar için erişilebilir şekilde tasarlanması öngörülmüştür. Türkiye’de mukim olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar için ise başvuru üzerine, pasaport bilgileri kullanılarak erişilen çevrim içi hizmet aracılığıyla istisnai belirteç oluşturulmasına dayanan özel bir usul düzenlenmiştir.
Mevcut Hesaplar Bakımından Geçiş Süresi
Mevcut hesapların yaş doğrulaması için 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanınmıştır. Yönetmelik’in yürürlüğünden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteciyle doğrulanmamış hesapların, bu tarihe kadar en az bir kez belirteçle doğrulamadan geçirilmesi gerekmektedir. Bu yükümlülük yalnızca çocuklara ait olduğu bilinen hesaplarla sınırlı değildir. Doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların hesapları bilgi verilerek kapatılacak, 15 yaşını doldurmuş çocukların hesapları ise ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi tutulacaktır. Kapatılan hesaplara ilişkin veriler, başvuru veya itiraz süreci işletilmişse bunun tamamlanmasının ardından, işletilmemişse gecikmeksizin silinecektir. Mevcut hesaplar için öngörülen bu süre, Yönetmelik’in genel yürürlük tarihi olan 1 Kasım 2026’yı ertelememektedir.
Ayrıştırılmış Hizmet Sunumu
15 yaşını doldurmuş çocuklara sunulacak ayrıştırılmış hizmet, platformların içerik ve tasarımında çeşitli değişiklikler gerektirmektedir. Sağlayıcıların çocuğun yüksek yararını ve fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimini gözetmesi; gelişimine zarar verebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltacak filtreleri ve öneri sistemi ayarlarını uygulaması gerekecektir. İçerik, reklam ve diğer hizmetlerde çocuğun yaşı dikkate alınacak; cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi gözetilecektir. Sözleşmeler, kullanıcı ayarları ve veri politikaları da çocukların anlayabileceği şekilde sunulacaktır.
Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesap seçeneği sunulamayacaktır. Paylaşımlardaki takipçi ve takip edilen hesap bilgileri hesap sahibi çocuk dışındaki hesaplarca görülemeyecek; çocuğa yalnızca takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek ve mesajlarda görüldü bilgisi bulunamayacaktır. Çocuk hesaplarının rehberler ve benzeri iletişim kaynaklarıyla senkronize edilmesi, üçüncü kişilerin iletişim verileriyle eşleştirilmesi ve bu veriler üzerinden aranabilir veya bulunabilir olması yasaklanmıştır. Ayrıca çocuk hesapları diğer hesaplara, diğer hesaplar da çocuk hesaplarına takip amacıyla önerilemeyecektir. Hesabın oluşturulması, doğrulanması, kurtarılması, güvenliği ve ebeveyn denetimi amacıyla yalnızca ebeveyne ait iletişim bilgilerinin işlenmesi ise senkronizasyon yasağının dışında tutulmuştur.
Platform özellikleri bakımından da önemli sınırlamalar getirilmiştir. Çocuk hesaplarında canlı yayın açma özelliğine ve bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetlere yer verilemeyecektir. Görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama veya benzeri hareketlerle ya da kendiliğinden ardışık biçimde sunulmasını sağlayan arayüz, tasarım ve işlevler de yasaklanmıştır. Bu sınırlamalar, hizmetin sunulduğu bütün arayüzlerde uygulanacaktır. Sağlayıcıların ayrıca çocuğun profil fotoğrafı, hesabı, paylaşımları ve görsellerinin başkalarınca ekran görüntüsünün alınmasını önleyecek teknik tedbirleri alması gerekmektedir.
Kişisel verilerin korunması bakımından çocuk hesaplarında yüksek düzeyde gizlilik ayarlarının varsayılan olarak uygulanması ve asgari düzeyde veri işlenmesine olanak tanınması öngörülmüştür. Çocuk hesapları davranışlara göre özelleştirilemeyecek; çocuklara ait kişisel veriler profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerinde kullanılamayacaktır.
Ebeveyn Kontrol Araçları
Yönetmelik, ebeveynlere çocukların hesap kullanımını yönetebilecekleri araçların sunulmasını da zorunlu tutmaktadır. Bu araçlar; hesap ve özellik ayarlarının kontrol edilmesine, ücretli işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına bağlanmasına, harcama limiti belirlenmesine, kullanım süresinin izlenip sınırlandırılmasına ve konum paylaşımına ilişkin mekanizmalar içerecektir. Türkçe dil seçeneği bulunan, kolay erişilebilir ve farklı cihazlarda çalışabilir araçların etkinleştirilmesi çocuğa bildirilecektir. Ebeveynin bilgisi ve gerekli güvenlik doğrulaması olmadan bu araçların devre dışı bırakılmasını önleyecek tedbirler alınırken çocuğun mahremiyetinin orantısız biçimde ortadan kaldırılmaması gerekecektir. Ebeveyn kontrol araçlarının sunulması, sağlayıcının ayrıştırılmış hizmet sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacaktır.
Yaş Doğrulama Sonucu Hesaba Yönelik Yapılan İşlemlerde İtiraz Süreci
Yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına ve ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere karşı Türkçe dil seçeneği bulunan, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizması oluşturulacaktır. Başvurular tamamen otomatik sistemlerle incelenemeyecek ve anlamlı insan incelemesine tabi tutulacaktır. Süreç sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinemeyecek; sonuç bildiriminde Başkanlığa şikayet ve yargı yoluna başvuru imkanları belirtilecektir. Başvuru ve itiraz sayıları, kabul oranları ve ortalama sonuçlandırma süreleri yıllık olarak Başkanlığa bildirilecek ve sağlayıcının internet sitesinde yayımlanacaktır.
Yaptırımlar
Çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet kapsamında alınan tedbirlerin de sağlayıcının internet sitesinde yayımlanması gerekmektedir. Yükümlülüklere aykırılık durumunda 5651 sayılı Kanun’un ek 4. maddesindeki ilgili yaptırım hükümleri uygulanacaktır. Yaptırım öncesinde sağlayıcıya aykırılık bildirilecek ve giderilmesi için niteliğine uygun makul süre verilecektir. Yaptırım belirlenirken aykırılığın ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve sağlayıcının iyi niyetli uyum çabası dikkate alınacaktır.
Sonuç
Yönetmelik, sosyal ağ sağlayıcıların hesap açılışından hizmetin devamına kadar kullanıcıların yaş grubunu gözeten bir yapı kurmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda sağlayıcıların, 1 Kasım 2026 tarihli yürürlük öncesinde yaş doğrulama süreçlerini, çocuk hesaplarına ilişkin platform özelliklerini, kullanıcı politikalarını ve ebeveyn kontrol araçlarını gözden geçirmesi; mevcut hesapların belirteçle doğrulanmasını ise 31 Mart 2027 tarihine kadar tamamlaması gerekecektir. Başkanlık tarafından hazırlanacak yaş doğrulama belirteci rehberi de teknik yapının ve doğrulama sürecinin uygulanması bakımından önem taşıyacaktır.